Πειραιάς. Άποψη προς το Πασαλιμάνι. Αρχές 20ου αι. Μουσείο Φωτογραφίας ''Χρήστος Καλεμκερής'' Δήμου Καλαμαριάς. Πειραιάς, Αττική, Ελλάδα

Η πανοραμική άποψη προς το Πασαλιμάνι στις αρχές του 20ού αιώνα αποτυπώνει τον Πειραιά ως ζωντανό θαλάσσιο και οικιστικό πυρήνα, με το λιμάνι να φιλοξενεί δεκάδες ιστιοφόρα και ατμόπλοια, τεκμήρια της ναυτικής και εμπορικής του δραστηριότητας. Η ακτογραμμή, με τους επιμελημένους λιθόκτιστους μόλους και την αμφιθεατρική ανάπτυξη των κτισμάτων, συνθέτει μια πόλη χτισμένη με προσανατολισμό προς τη θάλασσα. Οι οικίες είναι πυκνοχτισμένες, κυρίως διώροφες με κεραμοσκεπές, ενώ σε πρώτο πλάνο εμφανίζονται ταπεινότερα προσφυγικά ή εργατικά σπίτια, πιθανόν σε ανατολική ανηφορική συνοικία, αποκαλύπτοντας τις κοινωνικές διαστρωματώσεις της περιοχής.

Το αστικό τοπίο του Πειραιά, αν και παραθαλάσσιο, διαμορφώνεται με τυπικά νεοκλασικά και εκλεκτικιστικά στοιχεία, κυρίως στις προσόψεις των κεντρικών κτιρίων στο λιμάνι. Η θαλάσσια δραστηριότητα κυριαρχεί: καΐκια, σκούνοι και μικρά εμπορικά πλοιάρια δηλώνουν την έντονη κίνηση αγαθών και ανθρώπων, ενώ η έλλειψη ορατών μηχανοκίνητων μέσων καταδεικνύει την προηλεκτρική ή πρώιμη ηλεκτροκίνητη φάση των συγκοινωνιών. Η συνολική σύνθεση καταγράφει έναν Πειραιά σε αναπτυξιακή πορεία, που ισορροπεί ανάμεσα στον παραδοσιακό νησιωτικό χαρακτήρα και την αστική-εμπορική του εξέλιξη, με το Πασαλιμάνι να αποτελεί σημείο αναφοράς και καθημερινότητας.