Φωτογραφία που απεικονίζει ένα ιππήλατο τραμ στην πλατεία Συντάγματος των Αθηνών, στα τέλη του 19ου αι. Μουσείο Φωτογραφίας ''Χρήστος Καλεμκερής'' Δήμου Καλαμαριάς. Αθήνα, Αττική, Ελλάδα

Το ιππήλατο τραμ που διασχίζει την πλατεία Συντάγματος στα τέλη του 19ου αιώνα αποτελεί ένα από τα πρώτα μέσα μαζικής μεταφοράς στην Αθήνα, πριν από την εισαγωγή της ηλεκτροκίνησης. Το τραμ, το οποίο σύρεται από άλογα, κινείται επί σιδηροτροχιών, ενώ στο βάθος δεσπόζει το παλαιό Ανάκτορο, σημερινό κτήριο της Βουλής των Ελλήνων. Η σύνθεση του τοπίου – με αραιή κυκλοφορία, πεζούς και ελαφρά οχήματα – φανερώνει την ήρεμη ροή μιας πόλης που μόλις οργανώνεται ως πρωτεύουσα του νεοελληνικού κράτους.

Ορατά είναι επίσης στρατιωτικά αγήματα και φυλάκια μπροστά από τον κήπο του Ανακτόρου, στοιχεία που υποδηλώνουν τη διαρκή παρουσία της κρατικής εξουσίας στον δημόσιο χώρο. Οι στύλοι φωτισμού και οι γραμμές των τραμ υποδεικνύουν τις πρώιμες προσπάθειες τεχνολογικού και συγκοινωνιακού εκσυγχρονισμού, εντός ενός ακόμη νεοκλασικού αστικού σχεδίου.

Η εικόνα καταγράφει την αρχή της μετάβασης της Αθήνας από μια πόλη πεζών και ιππήλατων μεταφορών σε έναν αστικό ιστό που σταδιακά θα οργανωθεί γύρω από τα μέσα σταθερής τροχιάς. Το ιππήλατο τραμ, ως προάγγελος της αστικής συγκοινωνίας, αποτελεί κεντρικό τεκμήριο του κοινωνικού μετασχηματισμού και της εισόδου της πόλης στη βιομηχανική εποχή.