Η μάχη στα στενά των Δερβενακίων. Συλλογή: Εθνική Πινακοθήκη - Μουσείο Αλέξανδρου Σούτσου

Δημιουργός: Βρυζάκης Θεόδωρος (Θήβα 1814 ή 1819-Μόναχο 1878). Λάδι σε μουσαμά Διαστάσεις έργου: 53 x 71 εκ. Συλλογή Ιδρύματος Ε. Κουτλίδη Αρ. Έργου Κ.807

Το έργο «Η μάχη στα στενά των Δερβενακίων» του Θεόδωρου Βρυζάκη (Θήβα 1814 ή 1819 – Μόναχο 1878), φιλοτεχνήθηκε το 1860 με λάδι σε μουσαμά και έχει διαστάσεις 53 x 71 εκ. Ανήκει στη Συλλογή Ιδρύματος Ε. Κουτλίδη της Εθνικής Πινακοθήκης – Μουσείου Αλέξανδρου Σούτσου (Αρ. Έργου Κ.807).

Η σύνθεση απεικονίζει τη Μάχη των Δερβενακίων, που διεξήχθη στις 26 Ιουλίου 1822, όταν οι ελληνικές δυνάμεις υπό τον Θεόδωρο Κολοκοτρώνη παγίδευσαν και κατατρόπωσαν τον οθωμανικό στρατό του Δράμαλη Πασά στα στενά των Δερβενακίων. Ο Βρυζάκης επιλέγει να παρουσιάσει μια γενική άποψη της μάχης, εστιάζοντας τόσο στο τοπίο όσο και στη συνολική αίσθηση της σύγκρουσης με τις μορφές των αγωνιστών. Οι φιγούρες των Ελλήνων αγωνιστών διακρίνονται στο προσκήνιο, ενώ ο οθωμανικός στρατός φαίνεται στο βάθος, μέσα από τους καπνούς της μάχης.

Το έργο αυτό αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα της ελληνικής ιστορικής ζωγραφικής του 19ου αιώνα, που στόχευε στην ενίσχυση της εθνικής ταυτότητας και μνήμης μέσω της τέχνης. Ο Βρυζάκης, με την ιδιαίτερη τεχνική του, αποδίδει τη δραματικότητα και τη σημασία της μάχης, συμβάλλοντας στην εικαστική καταγραφή των ηρωικών πράξεων των Ελλήνων αγωνιστών.