Πυρπόληση της τουρκικής ναυαρχίδας από τον Κανάρη. Συλλογή: Εθνική Πινακοθήκη - Μουσείο Αλέξανδρου Σούτσου

Δημιουργός: Βαρβέρης Νέστωρ Λ. (Λεωνίδιο Κυνουρίας 1867-Λεωνίδιο Κυνουρίας 1954). Λάδι σε μουσαμά Διαστάσεις έργου: 70 x 110 εκ. Συλλογή Ιδρύματος Ε. Κουτλίδη Παράρτημα Ναυπλίου Αρ. Έργου Κ.224

Το έργο «Πυρπόληση της τουρκικής ναυαρχίδας από τον Κανάρη» του Νέστωρα Λ. Βαρβέρη (Λεωνίδιο Κυνουρίας 1867 – 1954), φιλοτεχνήθηκε με λάδι σε μουσαμά και έχει διαστάσεις 70 x 110 εκ. Ανήκει στη Συλλογή Ιδρύματος Ε. Κουτλίδη και εκτίθεται στο Παράρτημα Ναυπλίου της Εθνικής Πινακοθήκης – Μουσείου Αλέξανδρου Σούτσου (Αρ. Έργου Κ.224).

Η σύνθεση απεικονίζει τη θρυλική επιχείρηση του Κωνσταντίνου Κανάρη στις 18 Ιουνίου 1822, όταν, ως αντίποινα για τη Σφαγή της Χίου, πυρπόλησε την οθωμανική ναυαρχίδα «Μανσούρ αλ-Λιβά» στον όρμο της Χίου. Η ενέργεια αυτή οδήγησε στον θάνατο περίπου 2.000 Οθωμανών ναυτών, συμπεριλαμβανομένου του ναυάρχου Νασουζάντε Αλή Πασά, και αποτέλεσε σημαντικό πλήγμα για τον οθωμανικό στόλο.

Ο Βαρβέρης, με ρεαλιστική προσέγγιση, αποδίδει τη σκηνή της πυρπόλησης με έντονη δραματικότητα. Η φλεγόμενη ναυαρχίδα κυριαρχεί στο βάθος, ενώ στο προσκήνιο διακρίνονται οι Έλληνες πυρπολητές σε βάρκα, με εκφράσεις αποφασιστικότητας και θάρρους. Η χρήση θερμών χρωμάτων και η αντίθεση φωτός και σκιάς εντείνουν την ένταση της στιγμής, μεταφέροντας στον θεατή το μέγεθος της ηρωικής πράξης.

Το έργο αυτό αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα της ελληνικής ιστορικής ζωγραφικής των αρχών του 20ού αιώνα, που στόχευε στην ενίσχυση της εθνικής ταυτότητας και μνήμης μέσω της τέχνης. Ο Βαρβέρης, αντλώντας έμπνευση από την τοπική ιστορία και παράδοση, αποτυπώνει σημαντικές στιγμές του Αγώνα για την Ανεξαρτησία, συμβάλλοντας στην εικαστική καταγραφή των ηρωικών πράξεων των Ελλήνων αγωνιστών.