Το ψάθινο καπέλλο. Συλλογή: Εθνική Πινακοθήκη - Μουσείο Αλέξανδρου Σούτσου

Δημιουργός: Λύτρας Νίκος (Αθήνα 1883-Αθήνα 1927). Λάδι σε μουσαμά Διαστάσεις έργου: 86 x 66 εκ. Συλλογή Εθνικής Πινακοθήκης Κεντρικό Κτήριο Αρ. Έργου Π.492

Το έργο «Το ψάθινο καπέλλο» του Νίκου Λύτρα (1883–1927), φιλοτεχνημένο περί το 1925 με λάδι σε μουσαμά (86 × 66 εκ.), αποτελεί ένα από τα πιο τολμηρά και εντυπωσιακά έργα του πρώιμου ελληνικού Μοντερνισμού. Ανήκει στη συλλογή της Εθνικής Πινακοθήκης (αρ. έργου Π.492) και εκτίθεται στο Κεντρικό Κτήριο.

Το θέμα απεικονίζει μια νεαρή κοπέλα με ψάθινο καπέλο σε ασπρισμένο αυλόγυρο, σε νησιώτικο τοπίο μια ζεστή καλοκαιρινή ημέρα. Η σύνθεση χαρακτηρίζεται από τη χρήση έντονων και ζωντανών χρωμάτων, με τα ψυχρά γκριζογάλαζα στο κάτω μέρος και τα θερμά πορτοκαλοκίτρινα προς τα πάνω. Ο Λύτρας χρησιμοποιεί πλατιές ελεύθερες πινελιές και παχύρρευστο χρώμα, δίνοντας έμφαση στον υλικό χαρακτήρα του χρώματος και δημιουργώντας μια εξπρεσιονιστική χειρονομιακή γραφή.

Το έργο αυτό θεωρείται ως ιδεόγραμμα του ελληνικού καλοκαιριού σε ένα ελληνικό νησί στο Αιγαίο, πιθανώς την Τήνο, από όπου καταγόταν ο ζωγράφος . Η παρουσία του στην Εθνική Πινακοθήκη συμβάλλει στη διατήρηση της συλλογικής μνήμης και στην κατανόηση της ιστορικής συνέχειας της Ελλάδας.