Η Δόξα των Ψαρών. Συλλογή : Εθνική Πινακοθήκη - Μουσείο Αλέξανδρου Σούτσου

Δημιουργός : Γύζης Νικόλαος (Σκλαβοχώρι Τήνου 1842-Μόναχο 1901). Παστέλ σε χαρτί Διαστάσεις έργου: 38 x 24 εκ. Δωρεά Επαμεινώνδα Σημαντήρα Συλλογή Εθνικής Πινακοθήκης Παράρτημα Ναυπλίου Αρ. Έργου Π.1701

Το έργο «Η Δόξα των Ψαρών» του Νικολάου Γύζη, φιλοτεχνημένο το 1898 με παστέλ σε χαρτί διαστάσεων 38 × 24 εκ., ανήκει στη συλλογή της Εθνικής Πινακοθήκης – Μουσείου Αλεξάνδρου Σούτσου και εκτίθεται στο Παράρτημα Ναυπλίου (αρ. έργου Π.1701).

Η σύνθεση απεικονίζει μια φτερωτή γυναικεία μορφή, σύμβολο της Δόξας, να περπατά μόνη της πάνω στη σκοτεινή και ερημωμένη γη των Ψαρών, κρατώντας μια δέλτο, όπου καταγράφει τα ονόματα των ηρώων. Η μορφή αυτή, εμπνευσμένη από το επίγραμμα του Διονυσίου Σολωμού «Στων Ψαρών την ολόμαυρη ράχη...», αποδίδεται με αυστηρότητα και περισυλλογή, ενσαρκώνοντας την αρχαία, αυστηρή Δόξα που ταιριάζει στους απαράμιλλους ελευθερωτές προγόνους μας.

Ο Γύζης, επηρεασμένος από την ήττα της Ελλάδας στον ελληνοτουρκικό πόλεμο του 1897, στράφηκε σε έργα που αναπτέρωναν το ηθικό των Ελλήνων. Η «Δόξα των Ψαρών» εντάσσεται σε αυτή την περίοδο, αποτυπώνοντας την εθνική περηφάνια και την τραγικότητα της καταστροφής των Ψαρών το 1824.

Το έργο χαρακτηρίζεται από συμβολιστική απόδοση και στοιχεία του μοντερνιστικού ρεύματος Jugendstil, με τη χρήση θερμών καστανοκόκκινων τόνων, μαύρου και λευκού, που ενισχύουν την ατμόσφαιρα του έργου. Η πρώτη παρουσίαση του έργου έγινε το 1898 στη Βιέννη, ακολούθησε το Glaspalast του Μονάχου και το 1899 στην Αθήνα στην έκθεση του Ζαππείου.

Η «Δόξα των Ψαρών» αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα έργα του Γύζη, συνδυάζοντας την ιστορική αφήγηση με την εικαστική έκφραση, και παραμένει ένα από τα πιο συγκλονιστικά έργα της νεοελληνικής ζωγραφικής.