Το έργο αυτό αποτελεί μια από τις σημαντικότερες δημιουργίες του Γύζη, συνδυάζοντας την ιστορική αφήγηση με την εικαστική έκφραση, και παραμένει ένα από τα πιο συγκλονιστικά έργα της νεοελληνικής ζωγραφικής.

Δημιουργός : Γύζης Νικόλαος (Σκλαβοχώρι Τήνου 1842-Μόναχο 1901). Δημιουργός : Γύζης Νικόλαος (Σκλαβοχώρι Τήνου 1842-Μόναχο 1901)

Το έργο «Η Τέχνη και τα πνεύματά της» του Νικολάου Γύζη, φιλοτεχνημένο το 1876 με λάδι σε μουσαμά διαστάσεων 67 × 55 εκ., ανήκει στη συλλογή της Εθνικής Πινακοθήκης – Μουσείου Αλεξάνδρου Σούτσου (αρ. έργου Π.550) και εκτίθεται στο Κεντρικό Κτήριο της Πινακοθήκης στην Αθήνα .

Η σύνθεση παρουσιάζει μια φτερωτή γυναικεία μορφή, πιθανώς άγγελο, να παίζει βιολί, περιβαλλόμενη από μικρά ερωτόπουλα που κρατούν σύνεργα των διαφόρων τεχνών. Η πορφυρή φούστα της κεντρικής μορφής ξεχύνεται προς τα κάτω, ενώ η σύνθεση οργανώνεται πάνω σε μια διαγώνιο, προσδίδοντας δυναμισμό στο έργο.

Το έργο αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα της μετατόπισης του Γύζη από την ακαδημαϊκή ζωγραφική προς τον συμβολισμό, αποτυπώνοντας την επιρροή του Ευρωπαϊκού Συμβολισμού στην ελληνική τέχνη του 19ου αιώνα. Η χρήση θερμών καστανοκόκκινων τόνων, μαύρου και λευκού, ενισχύει την ατμόσφαιρα του έργου.