Ο Φίλιππος Μάρθας στη λέμβο των προσφύγων, κρατιέται από το φόρεμα της απελπισμένης μητέρας του, 1893. Συλλογή : Εθνική Πινακοθήκη - Μουσείο Αλέξανδρου Σούτσου

Δημιουργός : Γύζης Νικόλαος (Σκλαβοχώρι Τήνου 1842-Μόναχο 1901). Κάρβουνο και υδατογραφία σε χαρτί Διαστάσεις έργου: 34 x 28 εκ. Κληροδότημα Δημητρίου Βικέλα Συλλογή Εθνικής Πινακοθήκης Αρ. Έργου Π.445/14

Το έργο «Ο Φίλιππος Μάρθας στη λέμβο των προσφύγων, κρατιέται από το φόρεμα της απελπισμένης μητέρας του», φιλοτεχνημένο το 1893 από τον Νικόλαο Γύζη με κάρβουνο και υδατογραφία σε χαρτί διαστάσεων 34 × 28 εκ., ανήκει στη συλλογή της Εθνικής Πινακοθήκης – Μουσείου Αλεξάνδρου Σούτσου (αρ. έργου Π.445/14) και προέρχεται από το κληροδότημα Δημητρίου Βικέλα.

Η σύνθεση απεικονίζει μια δραματική σκηνή προσφυγιάς, με έναν νεαρό, τον Φίλιππο Μάρθα, να κρατιέται σφιχτά από το φόρεμα της απελπισμένης μητέρας του μέσα σε μια λέμβο γεμάτη πρόσφυγες. Η χρήση του κάρβουνου και της υδατογραφίας προσδίδει έντονη εκφραστικότητα και δραματικότητα στη σκηνή, με τις μορφές να αποδίδονται με ευαισθησία και λεπτομέρεια.

Ο Γύζης, ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες ζωγράφους του 19ου αιώνα, αποτυπώνει με το έργο αυτό την τραγικότητα της προσφυγικής εμπειρίας, εστιάζοντας στη σχέση μητέρας και παιδιού ως σύμβολο της ανθρώπινης αντοχής και ελπίδας. Το έργο αυτό αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα της κοινωνικής ευαισθησίας του καλλιτέχνη και της ικανότητάς του να αποδίδει βαθιά ανθρώπινα συναισθήματα μέσα από την τέχνη.