Η Ελλάς ευγνωμονούσα. Συλλογή : Εθνική Πινακοθήκη - Μουσείο Αλέξανδρου Σούτσου

Δημιουργός : Βρυζάκης Θεόδωρος (Θήβα 1814 ή 1819-Μόναχο 1878). Λάδι σε μουσαμά Διαστάσεις έργου: 215 x 157 εκ. Κληροδότημα Μαρίας Υψηλάντη Συλλογή Εθνικής Πινακοθήκης Κεντρικό Κτήριο Αρ. Έργου Π.3202

Το έργο «Η Ελλάς Ευγνωμονούσα» του Θεόδωρου Βρυζάκη, φιλοτεχνημένο το 1858 με λάδι σε μουσαμά διαστάσεων 215 × 157 εκ., ανήκει στη συλλογή της Εθνικής Πινακοθήκης – Μουσείου Αλεξάνδρου Σούτσου (αρ. έργου Π.3202) και εκτίθεται στο Κεντρικό Κτήριο της Πινακοθήκης στην Αθήνα.

Η σύνθεση απεικονίζει την Ελλάδα προσωποποιημένη ως νεαρή γυναίκα με αρχαιοπρεπή ενδυμασία και δάφνινο στεφάνι, να στέκεται υπερυψωμένη στο κέντρο του πίνακα, πατώντας πάνω σε σπασμένες αλυσίδες, σύμβολο της απελευθέρωσης από τον οθωμανικό ζυγό. Τα χέρια της είναι απλωμένα σε μια κίνηση προστασίας και ευγνωμοσύνης προς τους αγωνιστές της Επανάστασης που την περιβάλλουν.

Γύρω της συγκεντρώνονται μορφές σημαντικών προσωπικοτήτων της Ελληνικής Επανάστασης, όπως ο Ρήγας Φεραίος, ο Αδαμάντιος Κοραής, ο Αλέξανδρος Υψηλάντης, ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης, ο Γεώργιος Καραϊσκάκης, ο Οδυσσέας Ανδρούτσος, ο Κωνσταντίνος Κανάρης, ο Ανδρέας Μιαούλης και η Λασκαρίνα Μπουμπουλίνα. Ο Βρυζάκης βασίστηκε σε λιθογραφίες του Γερμανού καλλιτέχνη Krazeisen για την απόδοση των χαρακτηριστικών τους.

Το έργο αυτό αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα της ιστορικής ζωγραφικής του 19ου αιώνα, συνδυάζοντας ρεαλιστική απόδοση με ρομαντική εξιδανίκευση, και συμβάλλει στη διαμόρφωση της εθνικής ταυτότητας μέσω της τέχνης. Η απεικόνιση της Ελλάδας ως αρχαίας κόρης παραπέμπει στη συνέχεια του ελληνικού πολιτισμού από την αρχαιότητα έως την εποχή της Επανάστασης.

Ο πίνακας απέκτησε ιδιαίτερη προβολή όταν τοποθετήθηκε στο γραφείο του πρωθυπουργού στο Μέγαρο Μαξίμου το 1982, επί πρωθυπουργίας Ανδρέα Παπανδρέου, και παρέμεινε εκεί για αρκετά χρόνια, ενισχύοντας τον συμβολισμό του ως εθνικού εικαστικού μνημείου.