O έφιππος ανδριάντας του βασιλέα Κωνσταντίνου Α΄ στην Πλατεία Δημοκρατίας. Συλλογή : Δημητριάδης Γεώργιος

Ο έφιππος ανδριάντας του βασιλιά Κωνσταντίνου Α΄ δεσπόζει στην Πλατεία Δημοκρατίας (γνωστή και ως Πλατεία Βαρδαρίου) στη δυτική είσοδο της Θεσσαλονίκης. Φιλοτεχνημένος από τον γλύπτη Γεώργιο Δημητριάδη του Αθηναίου, το άγαλμα τοποθετήθηκε το 1940, λίγο πριν την έναρξη του Ελληνοϊταλικού Πολέμου. Είναι κατασκευασμένο εξ ολοκλήρου από λευκό μάρμαρο και αποτελεί τον μοναδικό μαρμάρινο έφιππο ανδριάντα στην Ελλάδα.

Ο Κωνσταντίνος απεικονίζεται έφιππος, φορώντας στρατιωτική στολή. Στο δεξί του χέρι κρατά στραταρχική ράβδο, ενώ με το αριστερό κρατά τα γκέμια του αλόγου. Στη σέλα του διακρίνεται ο Αστέρας του Τάγματος του Σωτήρος, ενώ το ξίφος του κρέμεται από την αριστερή πλευρά. Στην πρόσοψη του βάθρου υπάρχει εντοιχισμένο ορειχάλκινο ανάγλυφο με το βασιλικό οικόσημο και την επιγραφή: «ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΒΑΣΙΛΕΥΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ». Στο πλάι του βάθρου αναγράφονται τα λόγια: «ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΕΥΟΝΤΟΣ ΙΩΑΝΝΟΥ ΜΕΤΑΞΑ – ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΔΙΟΙΚΗΤΟΥ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΚΥΡΙΜΗ – Ο ΔΗΜΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΠΙ ΔΗΜΑΡΧΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΜΕΡΚΟΥΡΙΟΥ ΕΣΤΗΣΕΝ».

Το άγαλμα έχει μετακινηθεί συνολικά τρεις φορές. Αρχικά τοποθετήθηκε τη δεκαετία του 1940 στο πάρκο της ΧΑΝΘ, πίσω από το Θέατρο Κήπου. Στα τέλη της δεκαετίας του 1950 μεταφέρθηκε στην τότε Πλατεία Βαρδαρίου. Τέλος, στα τέλη της δεκαετίας του 1960, τοποθετήθηκε στη σημερινή του θέση στη νησίδα της Πλατείας Δημοκρατίας.

Ο ανδριάντας αποτυπώνει τη στιγμή της εισόδου του Κωνσταντίνου στη Θεσσαλονίκη το 1912, κατά την απελευθέρωση της πόλης από τον οθωμανικό ζυγό. Αποτελεί σημαντικό μνημείο ιστορικής μνήμης και καλλιτεχνικής αξίας, συνδέοντας την πόλη με την εθνική της ιστορία.