Το μνημείο ''Πρόμαχοι του Ελληνισμού στον Πόντο'' στην Πλατεία Αγίας Σοφίας. Συλλογή : Καλευράς Ευθύμιος

Στην Πλατεία Αγίας Σοφίας της Θεσσαλονίκης, απέναντι από τον ομώνυμο ναό, δεσπόζει το μνημείο «Πρόμαχοι του Ελληνισμού στον Πόντο», έργο του γλύπτη Ευθύμιου Καλευρά. Το μνημείο τοποθετήθηκε το 1979 με πρωτοβουλία και δωρεά της Ευξείνου Λέσχης Θεσσαλονίκης, ενός ποντιακού σωματείου που ιδρύθηκε το 1933 με σκοπό την πολιτιστική και κοινωνική ανάδειξη της κουλτούρας και του πολιτισμού του Πόντου.

Η γλυπτική σύνθεση, λαξευμένη σε μάρμαρο, παρουσιάζει έξι ανθρώπινες μορφές που συμβολίζουν τον πολιτισμό και την ψυχή του Ποντιακού Ελληνισμού: έναν Πόντιο λυράρη, έναν ακρίτα, έναν ιερέα, έναν δάσκαλο, ένα αγόρι και ένα κορίτσι. Οι μορφές αυτές είναι άρρηκτα και αρμονικά συνδεδεμένες, απλωμένες σε όλο το μήκος και το πλάτος του αγάλματος, προσδίδοντας μια τρισδιάστατη και πολυδιάστατη οπτική στο έργο.

Το μνημείο αποτελεί έναν φόρο τιμής στους Πόντιους που αγωνίστηκαν για τη διατήρηση της ταυτότητας, της πίστης και της πολιτιστικής τους κληρονομιάς, ιδιαίτερα μετά τον ξεριζωμό και τη γενοκτονία που υπέστησαν. Η τοποθέτησή του σε έναν από τους πιο κεντρικούς και πολυσύχναστους χώρους της πόλης υπογραμμίζει τη σημασία του Ποντιακού Ελληνισμού στην ιστορική και πολιτιστική ταυτότητα της Θεσσαλονίκης.