Το μνημείο της Γενοκτονίας του Ποντιακού Ελληνισμού στην Πλατεία Αγίας Σοφίας. Συλλογή : Βάλβη Ελισάβετ

Στην Πλατεία Αγίας Σοφίας της Θεσσαλονίκης, απέναντι από τον ομώνυμο ναό, βρίσκεται το Μνημείο της Γενοκτονίας του Ποντιακού Ελληνισμού, έργο της γλύπτριας Ελισάβετ Βάλβη. Το μνημείο αποκαλύφθηκε τον Μάιο του 2006, με αφορμή την επέτειο της 19ης Μαΐου, Ημέρας Μνήμης της Ποντιακής Γενοκτονίας.

Η γλυπτική σύνθεση παρουσιάζει μια καθιστή γυναικεία μορφή, που ενσαρκώνει τη μάνα, την προσφυγοπούλα ή την πατρίδα. Το σώμα της γέρνει μπροστά, με το χέρι στο μέτωπο, εκφράζοντας βαθύ πόνο και απόγνωση. Δίπλα της, ένας μπόγος περιέχει τα λιγοστά υπάρχοντα που πήρε μαζί της, συμβολίζοντας τις μνήμες και τις απώλειες. Στην πλευρά του βάθρου, ανάγλυφες παραστάσεις απεικονίζουν σκηνές θρήνου και φυγής, παραπέμποντας σε αρχαίες ελληνικές παραστάσεις που αφηγούνται ιστορίες.

Στη βάση του μνημείου αναγράφεται:

«Των μαρτύρων, των ηρώων, των αγωνιστών του Πόντου Αιωνία η μνήμη».

Το μνημείο αποτελεί τόπο συγκέντρωσης για τις ετήσιες εκδηλώσεις μνήμης, με συμμετοχή ποντιακών συλλόγων και πλήθους κόσμου, διατηρώντας ζωντανή τη μνήμη της γενοκτονίας των Ποντίων.