Το Παπάφειο Ίδρυμα Θεσσαλονίκης. Συλλογή : Παιονίδης Ξενοφών.

Το Παπάφειο Ίδρυμα, γνωστό και ως Παπάφειο Ορφανοτροφείο «Ο Μελιτεύς», αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα φιλανθρωπικά ιδρύματα της Θεσσαλονίκης. Ιδρύθηκε σύμφωνα με τη διαθήκη του εθνικού ευεργέτη Ιωάννη Παπάφη (1792–1886), ο οποίος γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη και δραστηριοποιήθηκε εμπορικά στη Μάλτα. Η ανέγερση του κτιρίου ξεκίνησε το 1894 και ολοκληρώθηκε το 1903, βάσει σχεδίων του αρχιτέκτονα Ξενοφώντα Παιονίδη. ο ίδρυμα λειτούργησε αρχικά ως ορφανοτροφείο αρρένων, παρέχοντας εκπαίδευση και επαγγελματική κατάρτιση σε ορφανά παιδιά. Κατά τη διάρκεια των Βαλκανικών Πολέμων και του Α' Παγκοσμίου Πολέμου, το κτίριο επιτάχθηκε και χρησιμοποιήθηκε ως νοσοκομείο και στρατιωτικό αρχηγείο. Το 1935 μετονομάστηκε σε Εθνικό Παπάφειο Ορφανοτροφείο «Ο Μελιτεύς». Αξιοσημείωτη είναι η συμβολή του ιδρύματος στη μουσική εκπαίδευση, με την ίδρυση της περίφημης Μπάντας του Παπαφείου το 1909, η οποία τροφοδότησε με μουσικούς μπάντες και ορχήστρες σε όλη την Ελλάδα. Σήμερα, το Παπάφειο συνεχίζει τη λειτουργία του ως ορφανοτροφείο, παραμένοντας υπό τη διοίκηση της Ιεράς Μητρόπολης Θεσσαλονίκης, σύμφωνα με τη βούληση του ιδρυτή του.