Συλλογή Ιωάννη Ντάλη. Ιστορικό Αρχείο Προσφυγικού Ελληνισμού Δήμου Καλαμαριάς. Φωτοαρνητικό. Ντιγιαρμπακίρ 1946.

Η φωτογραφία από το Ντιγιαρμπακίρ του 1946, με τους δύο άνδρες με στρατιωτικές στολές, ανήκει στη Συλλογή Ιωάννη Ντάλη και εντάσσεται στο ευρύτερο σώμα τεκμηρίων που φωτίζουν τις εμπειρίες του προσφυγικού Ελληνισμού κατά τις μεταγενέστερες δεκαετίες του 20ού αιώνα, πέραν της Μικρασιατικής Καταστροφής.

Η παρουσία του Ιωάννη Ντάλη (ξαδέρφου της συζύγου του δωρητή) και του φίλου του, με τις αυστηρές εκφράσεις και τη χαρακτηριστική στρατιωτική ενδυμασία της εποχής, αποτυπώνει τη μετάβαση μιας γενιάς που, ενώ μεγάλωσε μέσα σε τραυματικές συνθήκες προσφυγιάς, καλούνταν να ενσωματωθεί και να υπηρετήσει τα νέα εθνικά καθήκοντα της πατρίδας. Η συγκεκριμένη φωτογραφία, σε μορφή φωτοαρνητικού, αποδεικνύει ότι ήταν σημαντικό τεκμήριο για τον ίδιο τον εικονιζόμενο — όχι απλώς ενθύμιο της θητείας του, αλλά και μιας βαθύτερης, συναισθηματικής φιλίας, όπως καταγράφεται με τη χειρόγραφη αφιέρωση: «Με τον φύλον μου και αλησμόνητον Μηχάλην».

Το γεγονός ότι η φωτογραφία τραβήχτηκε στο Ντιγιαρμπακίρ, πόλη της ανατολικής Τουρκίας, ανοίγει ενδιαφέροντα ερωτήματα για τη διασπορά των Ελλήνων, αλλά και για τα γεωγραφικά ίχνη της ελληνικής παρουσίας και δράσης σε ευρύτερα πλαίσια. Η ημερομηνία, 1946, τοποθετεί τη σκηνή αμέσως μετά τη λήξη του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, σε μια περίοδο που οι πολιτικοστρατιωτικές ισορροπίες στη Μέση Ανατολή και την Ανατολία ήταν εξαιρετικά ρευστές.

Αυτού του τύπου τα πορτρέτα με φόντο κουρτίνα ή απλό στούντιο, σε τυποποιημένο ύφος, είναι κοινά στην εποχή και αποπνέουν μια αίσθηση επίσημης μαρτυρίας, σχεδόν τελετουργικής ανάμνησης. Είναι στιγμές παγιοποίησης της ταυτότητας: ως στρατιώτες, ως φίλοι, ως απόγονοι προσφύγων που έπρεπε να χαράξουν μια νέα πορεία.

Εικονίζεται από αριστερά ο ξάδερφος της συζύγου του δωρητή, Ιωάννη Ντάλη με ένα φίλο του όταν υπηρετούσαν τη στρατιωτική τους θητεία. Στην πίσω πλευρά υπάρχει κείμενο : Yani Dalli. Με τον φύλον μου και αλησμόνητον Μηχάλην. Τη 30/6946.