Το Διοικητήριο της Αμισού. Συλλογή Θεοφυλάκτου Άννα.

​Το Διοικητήριο της Αμισού (σημερινή Σαμψούντα) υπήρξε το κεντρικό διοικητικό κτίριο της πόλης, η οποία ήταν έδρα του διοικητή της περιοχής (μουτασαρίφη) και υπαγόταν στη γενική διοίκηση της Τραπεζούντας. Το Διοικητήριο της Αμισού, ως κεντρικό διοικητικό κτίριο, είχε σημαντικό ρόλο στην οργάνωση και λειτουργία της πόλης, συντονίζοντας τις διοικητικές, δικαστικές και στρατιωτικές υποθέσεις της περιοχής. Η παρουσία του Διοικητηρίου υπογραμμίζει τη σημασία της Αμισού ως διοικητικού και εμπορικού κέντρου του Πόντου κατά την Οθωμανική περίοδo.

Η Αμισός, κατά τον 19ο αιώνα, είχε περίπου 1.000 οικογένειες, εκ των οποίων οι 500 ήταν Ελληνικές και 150 Αρμενικές. Η πόλη ήταν οργανωμένη σε δύο Ελληνικές συνοικίες, η μία εκ των οποίων ονομαζόταν συνοικία Καδίκιογλου και είχε 350 σπίτια, δύο εκκλησίες και δύο σχολεία. Η δεύτερη συνοικία είχε 150 οικογένειες, με ένα Ελληνικό σχολείο, ένα αλληλοδιδακτικό και ένα Παρθεναγωγείο. Η γύρω επαρχία είχε περίπου 8.000 κατοίκους, εκ των οποίων 2.000 ήταν Έλληνες Τουρκόφωνοι. Υπήρχαν επίσης κοινωνικά ιδρύματα όπως η Φιλόπτωχος Αδελφότης, η Φιλόπτωχος Αδελφότης Κυριών, ο Πανευξείνειος Ελληνικός Σύλλογος "Αναγέννησις", ο Μουσικός Σύλλογος "Ορφεύς", η Ελληνική Εμπορική Λέσχη, η Αδελφότης "Πατριάρχης Φώτιος ο Ομολογητής", ο Πολιτικός Σύλλογος "Περικλής", ο Σύλλογος των Οινοέων, ο Σύλλογος των Σινωπέων και το Σωματείο των καπνεργατών. Στην Αμισό εκδιδόταν και η εφημερίδα "Φως", στην αρχή εβδομαδιαία και έπειτα δύο φορές τη βδομάδα.